Korbielów Zioła.

Bagno zwyczajne – Ledum palustre L. – krzewinka , należąca do rodziny wrzosowatych. Materiałem zielarskim są kwitnące pędy. Zawierają one przede wszystkim olejek eteryczny, garbniki i substancje gorzkie. Działa łagodnie wykrztuśnie, a zewnętrznie przeciw stanom zapalnym. Niestety u nas roślina chroniona. Może być pozyskiwana z plantacji lub sprowadzana z obszarów gdzie nie podlega ochronie.

 

Barwinek pospolity – Vica minor L., roślina runa leśnego lasów liściastych, chroniona, często hodowana w naszych ogródkach. Zielem są kwitnące pędy, przede wszystkim zawierają alkaloidy i garbniki. Alkaloidy zawarte w zielu barwinka obniżają ciśnienie krwi i zmniejszają zawartość cukru we krwi, jednakże ze względu na specyficzne działanie i znaczną toksyczność zioło to można stosować tylko pod kontrolą lekarza!

 

Berberys zwyczajny – Berberis vulgaris L. Zbiera się przede wszystkim korę korzeni i owoce. Wszystkie części rośliny(oprócz owoców) zawierają trujące alkaloidy, zwłaszcza berberynę. Wyciąg z kory stanowi surowiec do produkcji leków uśmierzających ból. Owoce są źródłem witaminy C.

 

Bez czarny – Sambucus nigra L. . Zbiera się kwiaty lub dojrzałe owoce. Napar z kwiatów ma działanie napotne, dlatego jest używany przy przeziębieniach. Napar z owoców działa na przemianę materii; stosowany jako dodatek do ziółek odchudzających. Marmolada z owoców dzikiego bzu jest używana w medycynie ludowej przy newralgii. Stosowanie większych dawek jest niewskazane.

 

Borówka czernica –Vaccinium myrtillus L.. Zbiera się liście i owoce zawierające garbniki i barwniki –antocjany. Liście mają działanie ściągające, regulują też poziom cukru we krwi, jako takie stanowią składnik mieszanek przeciwcukrzycowych. Owoce stanowią świetny środek przeciwko biegunce o czyn doskonale wiedziały nasze babcie. W ostanich czasach wyciąg z jagód borówki używany jest jako środek wzmacniający ścianki naczyń krwionośnych oraz poprawiający ostrość wzroku.

 

Borówka brusznica – Vaccinium vitis – idea L.. Zbiera się liście , używane w formie naparu jako środek dezynfekcyjny przy zapaleniu dróg moczowych, ale nie zaleca się długotrwałego użytkowania tego środka, występujący w nim hydrochinon uszkadza wątrobę.

 

Brzoza brodawkowana – Betula pendula Roth . Zbiera się liście, mają działanie moczopędne, dezynfekujące, napotne i dlatego stanowią częsty składnik na przemianę materii.

 

Cykoria podróżnik – Cichorium intybus L. Zbiera się korzenie i kwitnące pędy; zawieraja dużo substacji gorzkich, mają łagodne działanie żółciopędne, regulujące trawienie i przemianę materii

 

Fasola zwykła – Phaseolus vulgaris L. Do celów leczniczych używana jest owocnia czyli ściana strąka. Zawiera aminokwasy, flawonoidy i kininy, które działają obniżająco na zawartość cukru we krwi. Stosuje się je w mieszankach przeciw lżejszym formom cukrzycy.

 

Glistnik jaskółcze ziele – Chelidonium majus L. Zbiera się kwitnące pędy, a niekiedy i korzeń. Zawierają one toksyczne alkaloidy. Działa wybitnie bakteriobójczo. Używany jako składnik mieszanek stosowanych w schorzeniach wątroby, a ostatnim czasie także w leczeniu gruźlicy skóry. W medycynie ludowej stosuje się świeży sok przeciw kurzajkom.

 

Głóg dwuszyjkowy i jednoszyjkowy – Crategus sp. Zbiera się kwiaty, liście i owoce, zwykle liście razem z kwiatami. Działają leczniczo flawonoidy i kwasy. Przede wszystkim wzmacniają akcję serca i działają uspokajająco. Stosuje sie w leczeniu ludzi starszych przy osłabieniu mięśnia sercowego i na obniżenie ciśnienia

 

Jarzębina koralowa – Sorbus aucuparia L. Owoce jarzębiny zwiększają wydalanie moczu, działają korzystnie na jelita, doprowadzając ich czynność do optymalnego stanu fizjologicznego, przepływu żółci do dwunastnicy. Źródło naturalnej witaminy C.

 

Jemioła pospolita – Viscum alba L. Zbiera się pędy. Aktywnymi składnikami są peptydy. Obniżają ciśnienie krwi i pobudzają przemianę materii. Stanowi składnik mieszanek i preparatów używanych przeciw zwapnieniu naczyń i wysokiemu ciśnieniu krwi.

 

Kasztanowiec zwyczajny – Aesculus hippocastanum L. Zbiera się niedojrzałe kasztany, które zawierają różne glikozydy o wielostronnym dzialaniu; stosowane do pobudzania obiegu krwi i wzmacniania naczyń krwionośnych. Zapobiegają też skurczom, stanom zapalnym, tworzeniu sie obrzęków, regulują krzepliwość krwi. Stanowią surowiec do produkcji cennych leków.

 

Kielisznik zaroślowy – Calystegia sepium (L.) R.Br..Ziołem są wierzchołki pędów. Zawiera glukoretynę,konwolwulinę, śluzy, garbniki i glikozyd jalapinę. Odwar poprawia perystaltykę jelit, działa słabo moczopędnie i przeciwgorączkowo, powoduje zwiększanie wydzielania żółci, przede wszystkim jednak jest silnym środkiem przeczyszczającym i ze względu na to jest rzadko używany. Jest rośliną słabo toksyczną i wolno się nim leczyć jedynie za wiedzą i zgodą lekarza.

 

Konwalia majowa – Convallaria majalis L. Ziołem są liście albo kwiatostany z liśćmi. Zawierają glikozydy wzmacniające czynność mięśnia sercowego. Musimy pamiętać , że roślina jest trująca, stąd zalecana jest duża ostrożność.

 

Krwawnik pospolity –Achillea millefolium L. Zbiera się kwitnące pędy albo kwiatostany, które zawierają substancje gorzkie i olejek eteryczny, podobny do olejku występującego u rumianku. Używany głównie przy dolegliwościach żołądkowo-jelitowych. Likwiduje wzdęcia, zwiększa wydzielanie żółci, a w medycynie ludowej stosuje się również jako środek na przemianę materii i przeciwkrwotoczny.

 

Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. Zbiera się kwiaty z błoniastą podsadką. Zawierają flawonoidy, śluzy , garbniki i trochę olejku eterycznego. Prowadzi się jeszcze dalsze badania nad przydatnością leczniczą kwiatu lipy. Stosowane są do mieszanek napotnych, wykrztuśnych, przeczyszczających i na przemianę materii, odchudzających. Stanowi też częsty składnik domowych herbatek ziołowych.

 

Lnica pospolita – Linaria vulgaris Mill. Zbiera się kwitnące pędy, zawierające flawonoidy i pektyny, witaminę C i inne składniki. Znajduje zastosowanie jako środek moczopędny i przeczyszczający.

 

Przytulia (marzanka) wonna – Galium (Asperula) odoratum (L.) Scop. Roślina pod częściową ochroną. Pozyskiwana z plantacji. Zbiera się pędy na początku kwitnienia. Zawierają kumarynę, która w trakcie suszenia wydziela przyjemny zapach, a poza tym garbniki i substancje gorzkie. Używana zewnętrznie do okladów, kąpieli, na ropiejące rany itp.Wewnętrznie przy zaburzeniach krążenia obwodowego. W medycynie ludowej znana jako środek uspokajający. Jest umiarkowanie toksyczna.

 

Miłek wiosenny –Adonis vernalis L. Roślina chroniona , pozyskiwana z plantacji. Zbierane są kwitnące pędy zawierające glikozydy i flawonoidy stosowane w chorobach serca. Zarówno ziele jak i leki zawierające wyciąg z miłka może przepisać jedynie lekarz.

 

Mniszek pospolity – Taraxacum officinale Web. Najczęściej zbiera się korzenie albo pędy, czasem też całe nie kwitnące rośliny razem z korzeniami. Znaczenie lecznicze mają substancje gorzkie oraz inulina; pobudzają wydzielanie soków żołądkowych i żółci.

 

Naparstnica purpurowa – Digitalis purpurea L. Zbiera się liście. Specyfiki z naparstnicy w dawkach leczniczych poprawiają czynność mięśnia sercowego, ale mogą być stosowane tylko pod kontrolą lekarza.

 

Nawłoć pospolita – Solidago virgaurea L. Zbiera się kwitnące pędy zawierające duże ilości garbników, saponin, olejku eterycznego, substancji gorzkich i flawonoidów. Ma silne działanie moczopędne, toteż stanowi często składnik mieszanek diuretycznych, a w medycynie ludowej używa się nawłoci przy egzemach, kamieniach nerkowych, powiększeniu gruczołu krokowego (prostaty) i zewnętrznie – do okładów na rany , do płukania jamy ustnej i gardła.

 

Podbiał pospolity – Tussilago farfara L. Ziołem są liście i kwiaty. Aktywnymi składnikami są śluzy, substancje gorzkie, w kwiatach barwniki flawonowe, a w liściach sybstancje mineralne. Używa się w chorobach dróg oddechowych ( zapalenie oskrzeli, astma) oraz zewnętrznie do okładów przy opuchlinie, bólach mięśniowych i nerwobólach.

 

Róża dzika – Rosa canina L. Zbiera się owoce, zawierają witaminę C, cukry, pektyny i garbniki. Owoce róży znajdują zastosowanie zawsze wtedy,kiedy należy dostarczyć witaminę C. Podczas gotowania dłużej niż 10 minut zawartość tej witaminy wybitnie się obniża

 

Rumianek pospolity – Matricaria chamonilla L. Zbierane są kwiatostany z krótką częścią łodygi. Zawiera olejek eteryczny, flawonoidy, pochodne kumaryny, śluzy. Ma działanie przeciwzapalne, zapobiega skurczom, wywołuje poty. Używa się go do kąpieli przy wysypkach skórnych, płukania.

 

Skrzyp polny – Equisetum arvense L. zbiera się zielone pędy letnie zawierające kwasy krzemowe, saponiny i flawonoidy. Ma dzialanie moczopędne, używany jest także w leczeniu gruźlicy.

 

Śliwa tarnina – Prunus spinosa L. Zbiera się najczęściej kwiaty, rzadziej owoce. Napar z kwiatów działa łagodnie przeczyszczająco, stosowany też przy przeziębieniach, a syrop przyrządzony ze śliwek używany jako dodatek smakowy do innych leków.

 

Świetlik łąkowy – Euphrasia rostkoviana Hayne. Zbiera sie kwitnące pędy zawierające garbniki, substancje gorzkie, olejek eteryczny, glikozyd aukubinę. W medycynie ludowej stosowany przy chorobach oczu, na okłady przy jęczmieniach, przy zmęczeniu wzroku w mieszankach z rumiankiem. Prawdopodobnie wzmaga także wydzielanie soku żołądkowego, regeneruje wątrobę.

 

Zimowit jesienny – Colchicum autmnale L. Roślina w stanie dzikim chroniona. Pozyskiwana z plantacji. Najczęściej zbiera się nasiona, czasem bulwy. Cała roślina zawiera bardzo trujące alkaloidy ( najważniejszy to kolchicyna), które w postaci wyizolowanej, używane są szczególnie przy reumatyźmie stawowym. Kolchicyna przyspiesza też podział komórek, wykorzystuje się ją do wywoływania mutacji roślinnych. Ze względu na wielką toksyczność wydaje się jedynie z przepisu lekarza.

 

Żywokost lekarski – Symphytum officinale L. . Jako materiał zielarski używany jest korzeń. Zawiera alantoinę, glikozydy, śluzy i garbniki. U nas produkuje się wykrztuśny syrop żywokostowy. Poza tym używany jest w leczeniu ran, przypisuje się mu także przyspieszenie kostnienia. Ostatnio ogranicza się używanie maści żywokostowej ze względu na pobudzanie niekontrolowanego podziału komórek.

 

Dr Ryszard Kozik (Akademia Pedagogiczna w Krakowie)

 

 

 

 

 

 

Forum